Skip to main content

He aha ia mea 'o Polenekia?

Never Lost What is Polynesia?
He aha ia mea 'o Polenekia?

Ma ke kuanaʻike o waho, na ke kai e hoʻokaʻawale nei iā kākou, Eia nō naʻe, ma ko kākou kuanaʻike, ke kuanaʻike Hawaiʻi hoʻi, na ke kai e hoʻohui nei iā kākou. ʻO ia ke ala hoʻopili.

Kaimana Barcarse, Hoʻokele-huʻeaʻo

Mai ka 'ōlelo kūmole Helene 'o Polenekia ho'i, 'o ia nō "Nā mokupuni he nui". He ho'okahi kaukani a 'oi mokupuni e waiho nei ana i ka laulā a loloa o ka Moana Pākīpika i kapa 'ia 'o ka Huinakolu Polenekia.

'O Hawai'i ma ka 'ākau, 'o Rapanui ma ka hema-hikina, a 'o Aotearoa ma ka hema-komohana nā palena kihi o ka huinakolu Polenekia. Ua like kona nui me nā 'āinapuni'ole 'o 'Amelika 'Ākau a me 'Āmelika Hema. Eia nō na'e, 'o ka nui o ka 'āina malo'o o Polenekia, he li'ili'i nō: ua like ho'i ka nui o nā mokupuni Polenekia ke hui pū 'ia me ka ho'okahi hapakolu wale nō o Niuoka.
Pū'iwa nā hoa kipa mai 'Amelika 'Ākau, Asia, a me 'Eulopa i ka 'ike 'ana aia nō lākou ma ka poepoe hapa 'ākau. Aia nō 'o Hawai'i ma kahi o ka latitū 20˚, a ma kahi o ka 1,320 mile (2,300 km) ma ka 'ākau o ka piko-o-Wākea. Ua like ka mamao o Hawai'i iā 'Ālaka me ka mamao o Hawai'i iā Los Angeles. Aia nō 'o Rapanui he 4,500 mile (7200 km)  i ka hema-hikina o Hawai'i, a aia nō 'o Aotearoa he 4,300 mile (6900 km) i ka hema-komohana o Hawai'i.

Ua noho mua 'ia 'o Polenekia ma kahi o ka 3,000 makahiki aku nei e ka po'e Lapita ma ko lākou huaka'i 'ana mai Nūkini.  Ua kū mua lākou ma Tonga a laila i Kāmoa. Ma laila nō, kahi i kapa 'ia ai 'o "Ka moe paipai o Polenekia" i ulu a nui ai ka mo'omeheu Polenekia no nā mokupuni kaukani.  Ma kahi o ka 'elua kaikani makahiki aku nei, ua huaka'i 'imi kēia po'e Polenekia he mau kaukani mile o ke kai uli, a ua noho 'ia 'o Lalokona, Polapola, Kahiki, Hawai'i, Rapa Nui, a laila Aotearoa.
Ua huaka'i nō paha nā Polenekia o ka wā kahiko a hiki loa aku i 'Amelika Hema.  'O ia wale nō ke kumu ahuwale ho'okahi i laha ai ka 'uala ma ka Polenekia 'oiai no 'Amelika Hema ka 'uala. 'O kekahi 'ike hou a'e e kāko'o ai i ua mana'o nei, 'o ia ho'i ka laha 'o ka 'ōlelo "kumara" no ka 'uala, 'oiai he 'ōlelo 'ōiwi ho'okahi ia no ko Peru po'e.